Home     Burgers' Zoo     Artikel 'Biologietoets  in Burgers' Zoo' in NVOX

 
  BIOLOGIETOETS IN BURGERS' ZOO
   EEN DIERENTUIN IN DE KLAS, EEN KLAS IN DE DIERENTUIN
   SchoolExamenToets  Biologie voor 4 VMBO    
        
    auteur: Roberto Cristofoli
    illustraties: Annemarie van Lierop
    eindredactie: Burgers' Zoo

 

 
 
Dierentuinen in het algemeen en Burgers' Zoo in het bijzonder, een inleiding
 
Dierentuinen zijn een steeds belangrijkere plaats gaan innemen in de omgeving van de mens.
Het behoud van de natuur is afhankelijk van de mens; het voortbestaan van de mens en al het andere leven op aarde is weer afhankelijk van de natuur. Daarom is de ontwikkeling van kennis, begrip en liefde voor de natuur een eerste vereiste. Daarbij kunnen dierentuinen een essentiële rol spelen.
De dierentuin heeft als voornaamste taken: natuur- en milieueducatie, ontspanning en recreatie, het in stand houden van (bedreigde) diersoor­ten en het doen van wetenschappelijk onderzoek.
Dierentuinen proberen een zo breed mogelijk publiek te bereiken, van kleuter tot 65-plusser en van dierenliefhebber tot biologiestu­dent.
 
 
En nu de praktijk
Burgers' Zoo biedt scholen een uitstekende mogelijkheid om allerlei onderwerpen in een soort praktijksituatie voor een schoolexamen(toets) voor biologie te behandelen.
 
 
Benodigdheden
Voor deze dag heb je de volgende dingen nodig:
·       schrijf- en tekengerei (pen, potlood en gum) ;
·       eventueel een lunchpakket ;
·       eventueel regenkleding / paraplu.
 
 
Tijdsindeling
...... - ......         aankomst en opvang bij de ingang van de dieren­tuin
...... - ......         werken aan opdrachten volgens route
...... - ......         gelegenheid tot gebruiken van lunch
...... - ......         werken aan opdrachten volgens route
...... - ......         inleveren opdrach­ten en antwoorden op afgesproken plek: ...­.................................
...... - ......         bezoek dierentuin op eigen gelegenheid
...... - ......         verzamelen voor vertrek bij …………
 
 
Belangrijke aanwijzingen
1       Je bent vandaag te gast. Gedraag je daarnaar.
2       Stap nooit over afrasteringen heen en blijf op de paden.
3       De dieren mogen niet gevoerd worden.
4       Werk de routes af zoals je met je docent hebt afgesproken.
5       Als gedragsonderzoek gedaan moet worden, staat er soms nog een aparte tijd vermeld.
6       Sommige dieren kunnen in een andere volgorde zijn ondergebracht of tijdelijk afwezig zijn.
         Je hoeft de dieren dan niet elders te zoe­ken. De opdracht vervalt dan.
7       Tussen twee routes mag je niet te veel tijd kwijtraken. In elk geval blijf je als groep bij elkaar.
8       Elk groepje levert de opdrachtvellen (in goede staat) aan het eind op de afgesproken plaats in. 
9       Bekijk de dieren goed, let op hun gedrag en vergeet de bord­jes niet. Daar staat veel informatie op.
10     Kom je een ander groepje tegen, geef elkaar dan even de ruimte maar blijf als eigen groepje bij elkaar.
 
Veel succes!
 
 
 
 
 
 
   
Informatie uit de docentenhandleiding:
 
Inhoudsopgave:
Inleiding                                                                                                              
Toetsmateriaal:                                                                                             
-           waar bestaat het pakket uit                                                             
-           verspreiding van het pakket                                                                            
-           CD-rom                                                                                                                          
Instructies voor de docent:                                                                       
-           leerstof                                                                                            
-           voorbereiding in de klas                                                               
-           dierentuinbezoek                                                                                                    
-           benodigdheden                                                                                                       
-           tijdsindeling                                                                                        
-           belangrijke aanwijzingen voor de leerlingen                                            
-           andere belangrijke aanwijzingen voor de docent                                                          
Plattegrond dierentuin                                                                                                           
Routes, soorten en onderwerpen                                                                    
Overzicht tijden per route                                                                                 
 
Antwoordmodellen:                                                                                      
-           Route A                                                                                             
-           Route B                                                                                                               
-           Route C                                                                                                   
-           Route D : Bush, deel 1                                                                                       
-           Route E : Bush, deel 2                                                                                       
-           Route F : Desert                                                                                                  
-           Route G : Apen en hun gedrag                                                                          
-           Route H                                                                                                                
-           Route I                                                                                               
-           Route J                                                                                                                 
-           Route K : Volière en fazanterie                                                       
-           Route L : Ocean                                                                                
-           Route M : Safari                                                                                 
-           Route N : Rimba
-           Route O: Theoretische route                                                               
 
Model scoreblad                                                                                                   
Gedrag in de meest gebruikte leermethode                                                       
Geschikte video’s over gedrag                                                                          
Internet                                                                                                          
Relatie opdrachten en kerndoelen examenstof 4 VMBO                                     
Toelichting op relatie opdrachten en kerndoelen examenstof 4 VMBO                 
Kerndoelen eindexamen 4 VMBO GL/TL                                               
 
 
Inleiding
 
Met dit door u aangeschafte lespakket kunt u met leerlingen een excursie organiseren naar Burgers' Zoo te Arnhem. Het pakket is direct uitvoerbaar maar biedt middels de CD-rom ook de mogelijkheid het aan te passen aan de eigen wensen met betrekking tot de (les-)situatie, groepsgrootte of dagindeling.
De vragen en opdrachten sluiten aan bij de kerndoelen van de basisvorming en de eindtermen van 4 VMBO GL/TL (Gemengde en Theoretische Leerweg). Het pakket is uitermate geschikt om in te zetten als (deel van een) school­examen.
Vooraf is een voorbereiding in de klas van een à twee lessen aan te bevelen over gedrag en gedragsonder­zoek in het algemeen (bij voorkeur de te behandelen leerstof over gedrag) en een instructie met betrekking tot de werkwijze in de dierentuin.
De opzet is dat de leerlingen in groepjes van 5 à 6 personen verschillende routes afleggen, waarbij een aantal routes gevolgd en opdrachten gemaakt worden. Ook hier is het aantal routes afhankelijk van de beschikbare tijd, de totale groepsgrootte en van het niveau van en samenwerking tussen de leerlingen.
 
Wij wensen u en uw leerlingen een plezierige en leerzame dag in Burgers' Zoo.
 
Roberto Cristofoli
Annemarie van Lierop
 

Toetsmateriaal, waar bestaat het pakket uit
 
Op de CD-rom treft u het volgende aan:
·                de verschillende routes voor de leerling ;
·                de docentenhandleiding
o        opzet dierentuinbezoek
o        overzichtsplattegrond
o        antwoordmodel
o        eindtermen
 
 
 
Verspreiding van dit pakket
 
Meerdere scholen gebruiken dit pakket ter ondersteuning van of als een (deel van een) schoolexamen. Daarom is het niet de bedoeling dat de leerling-bladen met opdrachten door de leerlingen behouden worden.
 
 
CD-rom
 
Het complete lesprogramma staat op CD-rom en is opgemaakt in Microsoft Word.
De CD-rom biedt een handige hulp bij het samenstellen van "routes op maat". Elke school, elk type leerling is gebaat met een zinvolle en leerzame dag, waarbij de vragen als het ware op hun lijf geschreven zijn. Het tekstbestand BURGERSexcursie.doc bevat de complete routes met  afbeeldingen.
Het tekstbestand BURGERSdocent.doc bevat de tekst van de docentenhandleiding en de antwoorden met bijbehorende eindtermen en kerndoelen. In het tekstverwerkingsprogramma (Word) kunnen de routes en vragen naar eigen wensen aangepast worden. Op deze wijze kunt u opdrachten wijzigen en/of de ruimte voor de antwoorden laten vervallen.
Tijdens het bijstellen van de tekstfile is het raadzaam de originele opdrachten bij de hand te hebben.
Dat met uw keuze ook het antwoordmodel verandert, behoeft geen verdere uitleg.
 
 
Instructies voor de docent
 
 
Leerstof
 
Dit pakket en het dierentuinbezoek sluiten het beste aan op de leerstof voor VMBO 4 GL/TL (Gemengde en Theoretische Leerweg) of een gelijkwaardig niveau. Toch kunnen ook andere klassen gebruik maken van de vragen voor een excursie op maat. Voor het beantwoorden van de meeste vragen mag verwacht worden dat de leerlingen de meeste kennis al aangereikt hebben gekregen.
De beste tijd om dit pakket als deeltentamen te geven, is dan ook het voorjaar, wanneer de eindexamenstof grotendeels doorlopen is.
De routes met vragen zijn zo opgebouwd, dat een groot deel van de eindexamenstof zodanig aan bod komt, dat het bij de leerlingen weer even in herinnering geroepen wordt.
Bij verscheidene vragen worden vaardigheden getoetst. De leerlingen worden dan geacht informatie te verwerken, gegevens weer te geven in een diagram, onderscheid te maken tussen feiten en meningen en een beargumenteerde mening te geven.
Tenslotte komen de leerlingen vragen tegen waarbij geen specifieke kennis van een bepaald onderwerp vereist is. Zulke vragen zijn goed te beantwoorden door de bordjes bij de dieren te bekijken en te lezen.
In deze handleiding zijn alle vragen, voor zover mogelijk, gerelateerd aan de kerndoelen van het VMBO Gemengde en Theoretische Leerweg.
 
 
Voorbereiding in de klas
 
Vooraf is het van belang dat de leerling kennis hebben van diergedrag en gedragsonderzoek. Hierbij valt te denken aan 2 à 3 lesuren waarin aandacht besteed wordt aan diergedrag volgens de eigen lesmethode, eventueel aangevuld met videomateriaal of extra opdrachten om te oefenen in het observeren van diergedrag.
Verder moeten de leerlingen op de hoogte zijn van de te hanteren onderzoeksmethoden in de dierentuin. Deze onderzoeksmethoden worden weliswaar beschreven in het leerlingenmateriaal, maar toch is het voor een soepel verloop van de excursie van belang dat leerlingen deze voorkennis al hebben.
Uiteraard worden de leerlingen op de hoogte gesteld van de manier van werken en zijn ze bekend met enkele (gedrags-)regels, werktijden, etc., voor zover die van belang zijn wanneer zij te gast zijn in de dierentuin.
Als laatste is het handig als de leerlingen van te voren weten in welk groepje ze zitten. Dat scheelt veel tijd na binnenkomst in de dierentuin op de dag zelf.
 
 
De routes
 
Het is belangrijk om van tevoren te weten hoeveel tijd het kost om alle routes (A t/m N), dus de totale excursie, te doorlopen. Daarbij is de "kale wandeltijd" van de routes, dus zonder de tijd voor de te maken opdrachten, nogal van belang. De routes worden langer door de keuze van de vragen. Hoewel dit laatste op inschatting kan geschieden, strekt het tot de aanbevelingen om als begeleidend docent van tevoren in Burgers' Zoo te bezoeken en eventueel de routes met hun vragen uit te proberen.
 
Er zijn twee mogelijkheden om de opdrachten van de routes te maken:
·                De leerlingen doorlopen alle routes en beantwoorden de daarbij behorende vragen.
·                De begeleidende docenten maken van te voren een keuze welke groepen met welke routes aan de gang zullen gaan.
 
De ervaring heeft geleerd dat wanneer alle routes door de leerlingen gelopen moeten worden, dit als teveel ervaren wordt.
Beter is het om de leerlingen een programma met verschillende routes voor verschillende groepjes leerlingen aan te bieden, waarbij ze achteraf ook tijd over houden om zelf door de dierentuin te lopen en dingen te ontdekken die buiten het verplichte deel vallen. Volgens het principe ‘see what you like and like what you see’ , blijken leerlingen uiteindelijk meer waardering te hebben, omdat ze dan op eigen gelegenheid hebben mogen rondkijken.
 
Om zo weinig mogelijk tijd te verliezen op de dag van de excursie is het raadzaam om complete pakketjes met gekopieerde routes klaar te hebben met daarop eventueel een sticker met het nummer van het groepje (en/of de namen van de leerlingen) en de letters van de routes die zij moeten doorlopen.
Overigens, het zelfstandig laten functioneren van een groepje werkt uitstekend als er bepaalde taken uitgedeeld worden. Te denken valt aan een teamcaptain die het contact met de begeleidende docenten en het groepje onderhoud en eventuele vragen mag stellen of mag vragen om extra uitleg, een persoon die schrijft, een persoon die het pakket ophaalt en weer inlevert, enz. .
 
 
Benodigdheden
 
Tijdens het lopen van de verschillende routes hebben de leerlingen de volgende dingen nodig:
·                de opdrachten zelf ;
·                schrijfgerei (pen, potlood, gum) en eventueel een plankje met klem om op te kunnen schrijven ;
·                eventueel een lunchpakket ;
·                eventueel regenkleding / paraplu.

Tijdsindeling
 
Alles is afhankelijk van de organisatie van deze dag. De lengte van de routes en de ingeschatte tijd die de leerlingen nodig zullen hebben, zijn een criterium voor het welslagen van de excursie.
Bij een goede voorbereiding in de klas, zal de opening en algemene inleiding niet veel tijd in beslag hoeven nemen. Derhalve zou een mogelijke dagindeling er als volgt uit kunnen zien:
 
09:30 – 10:00 uur   aankomst en opvang bij de ingang van de dierentuin
10:00 – 12:30 uur   werken aan opdrachten volgens route
12:30 – 13:00 uur   gelegenheid tot gebruiken van lunch
13:00 – 15:00 uur   werken aan opdrachten volgens route
15:00 – 15:15 uur   inleveren opdrachten en antwoorden op afgesproken plek ………….
15:15 – 16:00 uur   bezoek dierentuin op eigen gelegenheid
16:00                    verzamelen voor vertrek bij ………
 
Bij aankomst krijgen de leerlingen eventueel de laatste uitleg en/of nog enkele raadgevingen. Tevens worden ze op de hoogte gesteld van mogelijke wijzigingen die zich die dag voordoen t.a.v. de dierenverblijven, de te doorlopen routes of anderszins.
Het heeft niet veel zin om voor 10 uur te beginnen. Zeker bij kouder weer zijn een aantal dieren niet voor 10 uur buiten.
 
 
Aanwijzingen voor de leerlingen
 
Docenten en leerlingen zijn samen verantwoordelijk voor een geslaagde excursie. De dierentuin heeft er niets op tegen als de begeleidende docenten de leerlingen de volgende instructies (van tevoren) meegeven:
 
1  Je bent vandaag te gast. Gedraag je daarnaar.
2  Stap nooit over afrasteringen heen en blijf op de paden.
3  De dieren mogen niet gevoerd worden.
4  Werk de routes af zoals je met je docent hebt afgesproken.
5  Als gedragsonderzoek gedaan moet worden, staat er soms nog een aparte tijd vermeld.
6  Sommige dieren kunnen in een andere volgorde staan of tijdelijk afwezig zijn. Je hoeft de dieren dan niet elders te zoeken.
    De opdracht vervalt dan.
7  Tussen twee routes mag je niet te veel tijd kwijtraken. In elk geval blijf je als groepje bij elkaar.
8  Elk groepje levert de opdrachtvellen (in goede staat) aan het eind op de afgesproken plaats in.
9  Bekijk de dieren goed, let op hun gedrag en vergeet niet de bordjes te lezen. Daar staat veel informatie op.
10 Kom je een ander groepje tegen, geef elkaar dan even de ruimte maar blijf als eigen groepje bij elkaar.
 
 
Aanwijzingen voor de docent
 
Docenten kunnen vlak voor de excursie plaatsvindt, contact opnemen met de dierentuin.
Enkele soorten zijn gedurende de wintermaanden moeilijker te vinden of zelfs helemaal niet te zien. Dit geldt bijvoorbeeld voor de olifanten.
Leerlingen kunnen tijdens de excursie behoefte hebben aan een centraal steunpunt. Het is dan verstandig om stand-by te staan op een afgesproken plaats (of op verschillende tijden op
ver­schillende plaatsen).
Wanneer leerlingen van te voren (thuis of in de klas) al eens de plattegrond hebben gezien, zijn ze minder tijd kwijt op de dag van de excursie zelf.